15 05 2007

BOŞ ZAMANLARIN VERİMLİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

 

 

Boş zaman; kişinin kendisi ve başkaları için zorunluluk ve bağlantılardan kurtulduğu, kendi seçtiği etkinlikle uğraştığı, bağımsız ve Özgür olarak davrandığı zamandır.

 

Bir diğer tanım da; kişinin mesleksel, ailesel ve toplumsal ödevlerini yerine getirdikten sonra Özgür iradesiyle yapabileceği dinlenme, eğlenme, bilgi ve becerilerini geliştirme, toplumsal yaşama gönüllü olarak katılma gibi uğraşılar boş zaman kav girmektedir.

 

İnsanlar, boş zamanında yaptığı etkinliklerden yaşamsal doyum sağlayabilir ve günlük yaşam ve streslerinden uzaklaşabilir. Grup oyunlarında birlikte olma, arkadaşlık kurma gibi gereksinimleri karşılar. Ayrıca iş yaşamında yeterince olmayan kişiler, yarışma niteliğinde oyun oynayarak ve spor yaparak boş zaman etkinliği ile rahatlar. Bunun yanında fizik etkinlik de yaşamın temel işlevidir; koşma, sıçrama, yuvarlanma, tırmanma gibi boş zaman etkinlikleri ile motor gelişimi’ koordinasyonu, de* vücut gelişimi gibi duyguları kişiye sağlamaktadır.

Tartışma grupları satranç, münazara, forum, doğa incelemeleri, kişilerin boş zamanlarında zihinsel etkinliklere katılma açısı, doyum sağlamalarına yardımcı olmaktadır.

 

Ayrıca bireyler; katıldığı etkinlilerden, verdiği hizmetlerden dolayı da doyum sağlamaktadır. Spor hocasının, yetiştirdiği voleybolcuların başarılarının sürmesi, onun kendini mutlu hissetmesine yol açmaktadır. Sıkıntılı ve yorucu geçen bir günün

 akşamımda kitap okumak, TV. seyretmek ve ye sinemaya, tiyatroya gitmek de boş zamanın hem güzel geçmesini, hem de dinlenmemizi sağlayan etkinliktir."

 

Okullar bireyleri yaşama kazandırmakla kalmayıp, aynı zamanda yaşamayı öğretmeye de çalışır. Bunlardan biri de boş zaman etkinlileridir. Bireyin hangi konularda becerisi olduğu belirlenip, bu konuda tutum ve değerleri geliştirilir. Boş zamanda yapabileceği etkinliler doyum sağlayıcı bir şekilde verilmeye çalışılır.

Edebiyat, yazma, okuma gibi etkinlikler iletişimi sağlayan etkinliklerdir. Okul, fiziksel kaynakları boş zamanlarını değerlendirilmesinde geliştirme ve yayma için uygun bir kurumdur.

 

5. YABANCILAŞMA VE BOŞ ZAMANLAR

 

Boş zamanlar devamlı yenilenen teknoloji sayesinde kazanılmış, hatta yeniden kazanılmış bir imkandır. Bu imkanın çeşitli şekillerde değerlendirilmesi hem ferdi, hem de sosyal açıdan faydalı olur. Boş zaman ile çalışma süresi kesin olarak ayırt edebileceği gibi, her ikisini de birbirinden kesin çizgilerle de ayırabilmek bazı hallerde zordur. Mesleğin gerektirdiği çalışma sahası ile fazla farklılaşmayan faaliyetler işin devamı gibi gözükür. Boş zaman faaliyetleri bu durumda işin kapsamı içinde düşünülebilir. Bir tornacının atölyesi dışında mesela evinde iş takımlarıyla iş saatlerindeki faaliyetlerini tamamlayıcı veya destekleyici ek bir çalışmada bulunması mesleki faaliyetin sürdürülmesidir. Ancak, aynı kimse, işinden tasarruf ettiği süre içinde müzik ve yabancı dil öğretmenliği yapıyorsa, bu boş zaman faaliyetidir.

 

Öyle faaliyet alanları vardır ki, iş ile boş zaman faaliyetini ayırabilmek mümkün olmaz. Daha doğrusu boş zaman ortaya çıkamadığı veya çok sınırlı olduğu zaman faaliyetlerinden bahsedebilmek güçtür. Mesela, madenlerde çalışan ve tarımla uğraşan kimselerin boş zamanları çok sınırlıdır.

 

Boş zaman faaliyetleri için yeterli zamanı olmayan faaliyet dallarının yanı sıra, öyle meslekler vardır ki. boş zaman faaliyetleri bu meslekler için son derece gereklidir. Genellikle, monoton işlerle uğraşan hizmetler sektöründe yer alanlar bu gruba girerler. Mesela, bir bankacı, bir öğretim üyesi, bir memur için meslekleriyle ilgisiz sahalarda boş zaman değerlendirilmesi o mesleklerde başarılı olabilmek işe uyum ve işten tatmin sağlamak için başvurulması gereken bir konudur. Bu şekilde boş zamanların değerlendirilebilmesi yabancılaşmayı da azaltır.

 

Esas faaliyet gösterilen mesleğe göre, seçilen boş zaman faaliyetlerinin çeşidi dikkati çekmektedir. Genellikle, çalıştığı meslekte az veya düşük sevi yede hareket serbestisine sahip kimseler, mesleki tatmine kavuşamamakta ve işleriyle ilgisizleşmektedir. Kabiliyetlerinin sadece az bir bölümünü işlerinde değerlendirilebilen bu kimseler, geri kalan enerji ve kabiliyet potansiyellerini mesleklerinden çok farklı alanlarda kullanmak eğilimindedirler Potansiyel güçlerini farklı alanlarda kullanabilenler sosyal çevreye daha kolay uyum sağladıklarından yabancılaşma ile karşılaşmaları da zayıflamaktadır.

 

Diğer taraftan, çalışın meslekte karar ve hareket serbestisine sahip. kabiliyet ve enerjilerinin çoğunu işinde kullanabilen kimseler de vardır. Bunlar, işlerinden manevi tatmin sağladıkları için kalan boş zamanlarında yine mesleki durumlarıyla ilgili gelişmeleri düşünerek çok farklı faaliyet alanlarına boş zamanlarında yönelememektedirler. Bu takdirde, işten tatmin azalmakta ve fert boş zamanlarındaki faaliyetleri için mesleğinden farklı bir alana kayabilmektedir.

 

Boş zaman faaliyetleri konusunda dikkati çeken bir nokta da. tüketici davranışları, eğitim seviyesi ve meslek gibi statüyü belirleyen faktörlere boş zamanı değerlendiriş şekillerinin de eklenmesidir. Modem cemiyetlerde statüyü belirleyen unsurlara boş zamanın değerlendirilip şekli de eklenmektedir.

 

Burada bir nokta üzerinde de durarak konuyu noktalayalım. Fertlerin boş zaman faaliyetlerine (spor, müzik, çeşitli sanat faaliyetleri vb...) yönelmelerini makineleşmeye ve yabancılaşmaya bir tepki olarak değerlendiremeyiz. Bu bir tepki olmaktan öteye, bizzat teknolojinin yarattığı bir imkanın ferdi ve sosyal açıdan değerlendirilmesidir. Bu bakımdan boş zaman faaliyetlerinin bir tepki kapsamı içinde ve işsizliğin gölgesinde geliştiğini ileri süremeyiz. Bilakis, istihdam edebilen özel kamu sektörlerinde veya kendi hesabına kimsenin iş zamanlaması içinde doğan bir tasarruf değerlendirmesidir.

 

 

Sosyolojik boş zaman araştırmaları

 

 (scciologtca1ma gibi rutin etkinlikleri biyerin, çalışma gibi rutin etkinlikleri bırakıp, onun yerine oldukça hoşuna giden, zevkli etkinliklerle ilgilenmesini içerir. Bu ilgi, üretici bir faaliyeti de içerebilir üretici bir faaliyeti de ama kişinin diğer toplumsal ‘rollerine bağlı toplumsal sorumluluklar üstlenmeyi gerektirmez boş zamanı değerlendirmek her ne kadar eski arabalar ye da buhar makinelerini çalışır hale getirmek gibi fazlaca fiziksel emek gerektiren uğraşları kapsasa da, oyun oynamak bu konuda açık bir örnektir.

 

            Boş zaman sosyolojisinde iki ana gelenek vardır. Biçimsel yaklaşım olarak adlandırılan birinci gelenek ampirik araştırmalardan oluşur ve bu araştırmaların ilgilendiği görece arklı problemlerden üçü çok önemlidir. Boş zaman modellerinin yaşam çevrimi  boyunca ne şekilde değiştiği çalışma ile boş zamının nasıl bir karşılıklı ilişkisinin olduğu son olarak da, boş zamanı değerlendirmenin, film seyretme, futbol maçlarını izleme ya da dans etme gibi özel türleriyle ilgili araştırmalar.

 

Yukarıdaki yaklaşımın tersine, boş zamanın değişen niteliği ve ‘toplumsal değişimdeki çeşitli rollerini sorgulayan daha tarihsel ve kuramsal bir yaklaşım da vardır. Bu yaklaşıma ait argümanlardan en önemli ikisi, işlevselci ve genel anlamıyla neo-Marksist argümanlardır. Clark Kerr ile arkadaşlarının endüstriyalizmin mantığı” argümanlarında içerili olan ve oldukça fazla eleştirilen ‘işlevselci konum, 1960’lı yıllarda “boş zaman toplumu”na doğru kaçınılmaz bir yöneliş olduğunu Ön görmüştür.buna karşı hiç neoMark sistler, boş zamanın bir ‘piyasa ürünü- ne döntüşerek kaçınılmaz olarak ticarileşeceğini savunmuşlardır. ‘Eleştirel kuramın içinde yer alan Frankfurt 0kulu’nun çalışmalarında ise, kötümser biçimde, bireyleri sömürüp kültürü homojenleştirecek kitlesel ticari eğlencelerden (popüler sinema, spor, tele vizyon, komedi ve benzeri şeylerden) oluşan “kültür endüstrisi”nin ortaya çıkışı ele alınmıştır. Ancak bütün neo Marksistlerin kötümser olduğu söylenemez: Örneğin, ‘kültürel çalışmalar geleneği içinde yer alanlar, kültürün büyük ölçüde, sınıfın çeşitli bölümleri tarafından, egemen ideolojiyle bütünleşmeye karşı direnişin sembolik bir aracı olarak kullanıldığını iddia etmiş Bu tür tartışmalara karşın boş zamanın sosyologların asıl ilgi alanları içinde yer alabilmesine çok ender rastlanmaktadır. Bununla birlikte, 1990’larda İngilizce konuşulan ülkelerdeki sosyolojide gerçekleşen “kültürel değişim”in sonucunda medya, spor, kültürel çalışmalar ve tüketimcilikte odaklanan sosyolojik çalışmalar artmıştır ve bu doğrultuda genel anlamda boş zaman sorununun önümüzdeki yıllarda daha fazla irdelenmesi beklenebilir

 

8. bölüm

okul ve boş zamanların değerlendirilmesi

 

Günümüzde örgün eğitim içerisinde boş zaman eğitimi veren kuruluşların en önemlilerinden birisi de okulladır. Bu bölümde okulların bu konudaki sorumluluklarına değineceğiz.

 

1. GENEL OLARAK OKULLARIN BOŞ ZAMAN EĞİTİMİNDEKİ İŞLEVLERİ

 

Okulların boş zaman eğitimi bakımından çeşitli işlevleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:

 

a) Bireyin değerinin arttırılması ve onun yaşamında mutluluğu elde etmesi yönünden ona yardımcı olmak. 0 halde okullar, gence, boş zamanlarını iyi ve değerli bir biçimde kullanmalarını öğretmekle sorumlu temel kurumlardır.

Okul, bireyi, sadece yaşamı kazanması için eğitmez, aynı zamanda onu yaşamaya da hazırlar. Bireye yaşamasını öğretmesi yollarından birisi de boş zaman eğitimidir.

 

b) Bireyin boş zaman ilgilerini uyandırmak ve onu şevklendirmek, bu konuda tutum ve değer geliştirmek.

 

c) Boş zam becerilerini öğretmek. Okul, boş zamanı kullanmakta gereksinim duyulan tüm becerileri ve doyum sağlayıcı becerileri vermek için ideal olarak en uygun yerdir. Bazı beceriler, vücut gelişimini, hareketliliği ve koordinasyonu sağlamaya yardım eder. Oyunlar, atletizm, çeşitli sporlar ve danslar gibi. Koşma, okçuluk gibi bireysel ye da iki kişilik (tenis gibi) ya da grup halinde (Voleybol) olabilir. Okulların vereceği bazı beceriler, bireyin güvenliğine ve hayatta kalmasına katkıda bulunarak zevk verir ve doyum Sağlar. Otomobil kullanma ve yüzme gibi. Bazıları ise ellerin yaratıcı olarak kullanılmasını sağlar. Resim, heykel, ağaç işleri, el işleri gibi.

Bazıları da bireye etkin iletişimi sağlar. Edebiyat, yazma, okuma gibi.

 

d) Boş zaman değerlendirme olanak ve hizmetleri sağlamak.

 

e) Fiziksel kaynakları boş zamanların değerlendirilmesi için geliştirmek ve yararlanmak.

 

f) Bireyleri boş zaman liderliği için hazırlamak.

 

g) Diğer toplulukların kurumları ile sorumluluklar, ilgiler ve kaynaklar yönünden işbirliğine gitmek.

Okuldan boş zamanların değerlendirilmesi amacıyla yararlanılması farklı iki görüşe yol açmıştır

 

A. Olumlu Görüşü Savunanlar

 

a) Okul bu alanda kaynaklara sahiptir. Boş zamanların değerlendirilmesinde araç gereçlere sahiptir. Ayrıca bu olanak ve alanları denetleme gücündedir.

 

b) Okul, belirli bir nüfusun toplandığı bölgelerde merkezdir. Çocuklar ve yetişkinler kolayca gelebilirler.

 

c) Eğitimle boş zamanların değerlendirilmesi amaçları aynıdır. Birbirine benzer ve birbirini tamamlar. Böylece okul, öğretmenleri yen iden eğiterek iki alana da hizmet sağlayabilir.

 

B. Olumsuz Görüşü Savunanlar

 

a) Okulun temel görevi eğitimdir.

 

b) Öğretmenler boş zaman liderliği için uygun değildir. Özellikle istenen boş zaman değerlendirme liderliğine karşı gelirler.

Liderlik yöntemleri onlara uygun değildir.

 

c) Okulun farklı iki işlev için ayrı malt kaynak sağlaması zor dur. Hatta yeterli olarak k1asik eğitim için mali olanakları yoktur.

 

Bugün olumlu görüşü savunanlar daha çok kabul görmektedirler. Boş zaman eğitiminin, örgün eğitimde müfredat programı yoluyla mı, yoksa informal olarak müfredat dışı bir yöntemle mi verilmesinin daha uygun olacağı hususu da tartışılmıştır. Çeşitli ülkeler bu konuda farklı yöntemler geliştirmişlerdir

 

II. OKULLARIN BOŞ ZAMAN EĞİTİMİNDE UYGULADIKLARI ÇEŞİTLİ YÖNTEMLER

 

A. Resmi Müfredat Programlarına Bazı Dalları Almak

 

Özellikle A.B.D. de geliştirilmiş bir yöntemdir. Bu yöntemde okul, sadece öğrencilerin değil, tüm topluluğun boş zaman değerlendirmesi gereksinimini sağlayan bir merkezdir.

 

Bu yöntemde müfredat programlarında boş zaman sanatları temel yeri alırlar. Fiziksel eğitim, lisan, grafik sanatlar toplumsal incelemeler öğrenicinin kişisel boş zaman değerlendirme kaynaklarına katkıda bulunmak için sınıflarda öğretilir. Bir başka biçimde, boş zaman değerlendirilmesi konularına başka derslerin programlarında yer verilir.

 

A.B.D. de bazı okulların boş zaman sorunlarına yaklaşımları da kumar, alkol kullanma, suçluluk, uyuşturucu madde alışkanlığı gibi toplumsal sorunların işlenmesi biçimindedir. Bunlar öğretimin bir parçasını oluştururlar. Böylece bu gibi eylemler hakkında sağlıklı ve bilgili tutumlar yaratılmak istenir.

 

Burada, yöntem ve içerik yönünden informal boş zaman değerlendirme eğitimi yapılır. Okul saatleri dışında, yani sınıf dışı çalışmalar biçiminde gerçekleştirilir. Oyun, spor, gibi. Bu yöntemde deneysel programlar da takip edilebilir. Uçuş kayak öğretimi, dalgıçlık gibi.

 

C. Okul Merkezli Topluluk Boş Zaman Değerlendirme Programları

 

Özellikle A.B.D. de geliştirilmiş bir yöntemdir. Bu ‘yöntemde okul, sadece öğrencilerin değil, tüm topluluğun boş zaman değerlendirmesi gereksinimini sağlayan bir merkezdir.

 

Programlar her yaşa ve çeşitli ilgilere olanak verecek biçimde hazırlanır. Günün her saatinde hizmet sağlanır.

 

Topluluk merkezli okul tipi, eski, akademik tip okula, özellikle boş zaman değerlendirme eğitimi bakımından karşıdır. Geleneksel akademik okul, kitaba yönelmiştir. Bilim dalları esastır ve hatırlama yoluyla çeşitli dallar konular halinde verilir. Çocuğun kişiliğinin gelişmesi ihmal edilir. Topluluk merkezli okul tipi çocuğa yönelmiştir. Onun kendini ifade etmesine yardımcı olur. Ona asgari olarak standartlaştırılmış bir etkinlik özgürlüğü tanır. İlgilerden yararlanılması, program planlama temeline dayanır

1920-1940 arasında A .13 .D.de birçok federe devletlerin eğitim örgütleri, okulun boş zaman değerlendirme işlevini hukuksallaştırdılar. 1920 yılının ortalarında bütün ülkelerdeki kamu boş zaman değerlendirme programlarının yaklaşık olarak üçte biri okullarca sağlanıyordu

 

Bununla birlikte A.B.D. de boş zaman değerlendirme olanaklarının çeşitli kurumlarca fazlasıyla sağlanması sonucu okulların bu konudaki işlevleri azalmıştır. Bu azalışta, özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra birçok etmenler rol oynamıştır. Bunlardan birinci si nüfus,patlanmasıdır. Nüfus arttıkça banliyölere doğru kaymıştır. Buralarda sayısız okullar açıldı. Birçok okul bölgelerinde boş zaman değerlendirilmesi için ayrılan mal? kaynaklar azaldı. İkinci etmen de boş zaman değerlendirilmesi kon artan meslekselleşmedir. Park ve rekreasyon kurumları kendi bölümlerini Ulusal Park ve rekreasyon Kurumu adı altında tek bir kuruluşta birleştirdiler. Diğer bir etmen de, 1950-60 arasında okullarını akademik görevlerine ağırlık vermeleridir. Bu husus kamu oyunca da desteklendi. Matematik ve fen dalları müfredatlarına ağırlık verildi. 1960 yılında kamu boş zaman değerlendirme programlarının sadece %9’u okullarca sağlandı. Bu oran, 1965’de %4.5’e düştü. Sonuç olarak okul, doğrudan doğruya boş zaman değerlendirme programlarına daha az katılmaya başladı Fakat bugün A.B.D.’de, kapalı boş zaman değerlendirilmesi etkinlikleri için okullar yegane kuruluşlardır. Örneğin 1965 yılında kapalı rekreasyonun %87’si okullarca sağlanmakta idi

 

Ayrıca bu okulların yetişkin eğitimi programları da diğer bir önemli boş zaman değerlendirme hizmetidir. Ülkemizde de geliştirilmesi gereken ide bir yöntemdir.

 

D. Diğer Kurumlar Tarafından Sağlanan Topluluk Boş Zaman Değerlendirme Olanaklarını Yerine Getirmek

 

Okul, boş zaman değerlendirme işlevlerini yerine getirecek biçimde inşa edilir. Bu durumda okul edilgendir. Çünkü okul, başka kurumların hazırladığı programların icra edildiği er olmaktadır. Okul, programları hazırlamakla görevli değildir. Örneğin okul, olanaklarını belediyeye devreder. Bazen da okullar programı hazırlar. Fakat sorumluluk belediyeye aittir.

 

E. Okullar, Boş Zaman Değerlendirme Personelinin Mesleksel Hazırlığında Temel Rolü Oynarlar

 

Yani boş zaman değerlendirme liderlerini yetiştirirler. Bugün gelişmiş ülkelerde boş zaman değerlendirme liderliği bir meslek durumuna gelmiştir. Daha çok üniversite düzeyinde bir eğitim görmektedirler. Çocuklar, gençler ve yetişkinler için ayrı önderler yetiştirilir.

 

Boş zaman eğitimi yönünden bugün okulların tüm topluluk kaynaklarını harekete getirmesi ve eşgüdümleşesi. bu konuda çeşitli kurumlarla planlama bakımından işbirliğine gitmesi ve bu konularda araştırma yapması gereği üzerinde ısrarla durulmaktadır. Bu nedenle de okullar, gelişmiş ülkelerde, bu konuda bir merkez olacak biçimde inşa edilmektedirler.

 

III. ÜLKEMİZDEKİ DURUM

A. Genel Olarak

 

Ülkemizde, okullarda bilinçli ve ayrı bir boş zaman eğitimine önem verildiğinden söz edilemez. Oysaki eğitimin genel amaçları arasında, çocuğun boş zamanını iyi bir biçimde değerlendirmesi için okula sorumluluklar yüklenmiştir. Fakat gerekli müfredat, yani içerik verilemediği için uygulamada bu amaç gerçekleşememiştir.

 

Ayrıca okullardaki eğitsel kol etkinlikleri de yetersiz kalmaktadır. Bu etkinlikler okul saatleri dışına taşamamaktadır. Bu nedenlerle etkin bir boş zaman eğitimine olan gereksinimimiz ortadadır.

           

Amaçlar arasında, öğrencinin “boş zamanlarını temiz ve yararlı ) işlerle geçirme”, “güzel sanatları sevme” gibileri yer almaktadır.

Fakat bunların gerçekleştirilmesini sağlayacak olanaklar

hazırlanmamıştır. Örneğin okul saatleri dışında bu işleri yönetecek

ve eğitecek önderler yoktur. Boş zaman konulan ile ilgili ders saatleri çok az yada yoktur.

 

Ülkemizde boş zama uğraşılan arasında yer alabilecek beden eğitimi, resim, müzik ve el. işleri gibi alanlar haftada bir saat gibi çok sınırlı olarak resmi m programları arasında yer almaktadır.Sadece beden eğitimi dersleri iki saate çıkarılmıştır. Üstelik, buderslere diğer akademik dersler kadar önem verilmediğini uygulamalardan gözlemekteyiz. Resmi? müfredata alınan bu dersler, okul saatleri dışına çıkamamaktadır. Ayrıca bu gibi alanların velilerce benimsenmemesinde bazı boş inançların etkisini de belirtmemiz gerekir.

 

B. Eğitsel Kollar

 

İlk ve orta öğretim yönetmeliklerinde çeşitli eğitsel kolların kurulması ve bunların öğretmenler tarafından yönetilmesi zorunlu kılınmıştır. Bu kolların örneğin, temizlik, kitaplık, sağlık, ağaçlandırma, hayvanları koruma, temsil ve folklor, oyun ve spor, beslenme, trafik, turizm gibi konularda kurulması öngörülmüştür. Öğretmenler rehbere iğinde çalışmaların yürütüleceği belirtiliyor. Fakat uygulamada, bu kol çalışmalarının okul saatleri dışında yapılmadığı ve haftada bir saatlik bir ders olarak da yapılmayıp boş geçirildiğini çeşitli öğretmenlerle görüşmelerimizden saptadık.Ortaöğretimde de bu kollar öngörülmüş olmakla birlikte, etkin bir biçimde uygulanamamaktadır. Sadece spor, müzik ve temsil kollarının okul saatleri dışında da çalışmaları bazı okullarda görülmektedir. Fakat yasal olarak okul saatleri dışında çalışmak zorunluluğu yoktur. Kimi öğretmenler, kendilerini arzuladıklar takdir de, okul saatleri dışında çalışma yapmaktadırlar. Fakat böyle öğretmenlerin sayısı azdır.

Eğitsel kol çalışmalarının bazılarında öğrencilerin ilgileri dikkate alınmaktadır. Fakat bazıları ise, sadece yönetmelik gereğince yapılması gereken çalışmalar olduğu için zayıf kalmaktadır

 

Ayrıca boş zaman eğitimini sadece öğrenciler yönünden değil, yetişkinler yönünden de düşünmek, ele almak, ülkemiz için gereklidir. Yetişkinlere yönelik boş zaman eğitimi sadece okuma yazma öğretme biçiminde oluşmaktadır. Ayrıca bazı teknik kurslar da verilmektedir. Gezici köy kadınları ve erkek kursları bunlara birer örnektir. Fakat bunlar daha çok belirli bir mesleğin öğretilmesiyle yönelik çalışmalardır.

 

Okullar, gelişmiş ülkelerde, yetişkinlere yönelik eylemlerde de bulunurlar. Gece okulları, mektupla öğretim v.s, gibi. Vatandaşlık öğretimi, ana-baba eğitimi, ilk ve orta öğretim kursları mesleksel kurslar ve üniversite kursları, okulların yetişkinlere yönelik başlıca etkinlikleridir. Ayrıca edebiyat, sanat değerlendirme resim, heykeltıraş, müzik,dans dikiş, fotoğrafçılık gibi sanata yönelik alanlar da yetişkin eğitimi müfredat programlarında yer alır. Bunun gibi işletme ve güncel olayları içeren programlara da tanık olmaktayız

 

Yetişkin eğitimi ile yetişkinlerin boş zaman değerlendirmesi arasında kesin bir ayrım yoktur. Eğer programa katılmak, belirli koşulları gerektiriyorsa ve resmen tanınan diploma ve derece almayı amaçlıyorsa yetişkin eğitimi olur. Aradaki fark, eyleme katılma ya da deneyim bakımından yapılamaz. Programa katılmaktaki dürtü, neden ve etkinliğe olan tutum daha geçerli ölçütlerdir Ayrıca yüksek öğretim kurumları da yetişkin boş zamanlarının değerlendirilmesinde önemli rol oynarlar. Bu kurumlarda bazı etkinlikler sadece öğrenciler tarafından planlanır ve yönetilir. Bazıları ise öğrencilerle fakülte ve yönetimsel Üyelerle işbirliği durumunda yapılır. Dernekler, kulüpler, dinsel kuruluşlar, öğrenci birlikleri, bu çabalarda etken rol alırlar’Yüksek öğrenim kurumlarının bir başka işlevleri de bu konuda bilimsel araştırmalar yapmaktır. Gerçekten bu konularda ele alınmamış pek çok sorun vardır.    Ale1 okul müfredat programından boş zamanların değerlendirilmesi programına geçiş, aşağıda belirtilen düzenlemeleri gerektirir’

 

1) Düzenli sabit zaman çizelgesinden, esnek zaman çizelgesi hazırlama,

2) Çok sayıda öğretmenle iletişim kurulan çalışma saatlerin den, bir kaç öğretmenin çalışma saatlerine geçiş,

3) Emredilen zorunlu müfredat programından, çocukların ve gençlerin gereksinim ve ilgilerini ifade eden bir programa geçiş,

4) Gönülsüz programdan gönüllü programa geçiş,

5) Hoşlanılmayan grup durumundan hoşlanılabilen grup durumuna geçiş,

6) Toplumsal olmayan durumdan toplumsal duruma geçiş,

7) Resmen örgütlenilmiş durumdan, informal olarak örgütlenilmiş duruma geçiş.

 

VI.GÜNÜMÜZ OKULLARINDA BOŞ. ZAMAN EĞİTİMİ GEREKTİREN NEDENLER

 

Bunları aşağıdaki noktalar etrafında toplayabiliriz.

 

A. Eğitim Amaçlarının Gerçekleştirilmesi İçin

 

Ülkemiz eğitim sisteminde genel amaçlar arasında yer alan “... yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler yetiştirmek ve daha önceki amaçlar arasında bulunan “Boş zamanlarını, kendisine ve topluma yararlı olacak biçimde okuma, güzel sanatlar, oyun, spor, gezi, eğlence, başka yollarla değerlendirir. gibi amaçlar ve bunların gerçekleştirilmesi çabaları, okulların bu konuda sorumluluk almasıyla gerçekleşir.

B. Toplumsallaşma Süreci İçin

 

Okul, toplumsallaşma araçlarından birisidir. Okul, çocuğa boş zamanlarını değerlendirme olanakları sağladığı ölçüde onun toplumsallaşmasını kolaylaştırmaktadır.

 

 

 

 

C. Kültür Aktarma Yönünden

 

Bir toplumun kültürünün genç kuşaklara aktarılma yollarından birisi de kuşkusuz, boş zaman eğitimidir. Örneğin o kültürün sanatı, edebiyatı, sporu, oyunları okullar yoluyla boş zaman etkinlikleri biçiminde aktarılır.           

D. Eğitimcilerin Eğitimi İçin

 

Boş zaman eğitiminde yararlanılan mesleksel liderler aynı zamanda birer eğitimcidirler. Bugün A.B.D. de böyle zaman eğitiminde bulunan mesleksel liderler yetiştirilmektedir İşte okullar bu kişilerin eğitimini üzerine alarak bu alana katkıda bulunmak tadırlar.

E. Okul İçi ve Okul Dışı Etkileşimin Gerçekleşmesi

 

Bugün okullar hem öğrencinin e hem de çevre halkının boş zaman değerlendirme eğitimini üzerlerine almışlardır. Hem müfredat, hem de müfredat dışı programlar düzenleyerek bu konuda işlev sahibi olmuşlardır. Böylece boş zaman değerlendirme olanaklarıyla okul-çevre ilişkileri gerçekleştirilmiş olmaktadır.

F. Okul Başarısını Tayin Yönünden

 

5784
0
0
Yorum Yaz